bannersintnikolaas

De heilige Nicolaas in Sint-Niklaas

In de tentoonstelling wONDERLAND vind je archeologische objecten van allerlei slag en soort. Vandaag focussen we op een van de kleinere stukken: een loodtinnen insigne van de heilige Nicolaas van Myra.

Het insigne van de heilige Nicolaas

Het insigne

Insignes zijn in de middeleeuwen heel populaire sieraden die op kledij werden gedragen. Verschillende, zoals deze, tonen een religieuze scène. Links in het vat zie je drie kinderen in een biddende houding. Rechts staat een bisschop die een zegenend gebaar maakt. Zijn hoofd ontbreekt. Boven de kinderen hangen drie beurzen, waarvan 1 volledig is.

Je kijkt hier naar het populaire mirakel van de heilige Sint-Nicolaas. Een herbergier vermoordt 3 studenten om hen te bestelen en dumpt ze daarna in een pekelvat. Dankzij een tussenkomst van de Heilige Nicolaas komen de drie studenten terug tot leven. Dat moment staat op dit insigne afgebeeld.

De heilige Nicolaas van Myra

Vandaag kennen we de heilige Nicolaas als de goede kindervriend Sinterklaas. Maar ook in de middeleeuwen is de heilige enorm populair. De heilige Nicolaas was een bisschop in het Turkse Myra en leefde tussen 270-352. Hij is patroonheilige van onder andere kooplieden, zeelieden, bakkers, slagers, gevangenen en kinderen.

Bij verschillende legendes staan dan ook kinderen centraal: zo geeft hij aan drie arme meisjes een bruidsschat, is er het mirakel van het kind in bad en is er ons verhaal van de drie studenten. In het Franse Saint-Nicolas-de-Port was er een belangrijk pelgrimsoord van hem. Daar werd een vingerkootje van de heilige aanbeden. Mogelijk is het insigne dat in Ieper gevonden is, gelinkt aan dat pelgrimsoord.

Sint-Nicolaas aan het portaal van de basiliek van Saint-Nicolas-de-Port (Wikimedia Commons)

De vindplaats: de Sint-Niklaasparochie

Het insigne is aangetroffen in de Sint-Niklaasparochie in Ieper. Die kerk lag als enige parochiekerk binnen de vestingmuren, ten westen van de Ieperlee. In historische bronnen wordt de parochie voor het eerst in 1220 vermeld. Historici vermoeden dat er vooral kooplieden en ambachtslieden woonden. Misschien ging een van hen op pelgrimstocht naar Saint-Nicolas-du-Port en nam hij het insigne mee als souvenir? Dat zullen we helaas nooit zeker weten.

De Sint-Niklaaskerk van Ieper op het plan van Thevelin-Destrée, circa 1564 (Yper museum, SM 003188 (detail))
Afbeeldingen