lepel

Lepeltje-lepeltje, de voorbode voor een vruchtbaar huwelijk

  • Object

Het object dat je hier ziet is een lepel. Helaas is die niet meer volledig. Enkel het lepelblad is bewaard. De kwetsbare steel is namelijk afgebroken en verloren gegaan. Daarnaast is het lepelblad aan de binnenzijde versierd met twee vissen. Ze worden van elkaar gescheiden door een golvende band met schuine arcering. De buitenzijde is dan weer versierd met gearceerde banden en Franse lelies.

Lepelbak versierd met twee vissen, tin-lood, 1075-1375 (Yper Museum, SM 005150)
Het blad van deze lepel is versierd met arcering en vier bloemen, 1075-1375 (Yper Museum, SM 005148)

Versierde lepels

De lepel is gemaakt van een goedkope tin-loodlegering en komt uit de Sint-Michielsparochie, een buitenwijk van Ieper. Ook op andere archeologische opgravingen komen ze voor, zoals op de Ieperse Sint-Niklaasparochie of in Gent. Het zijn dus vaak voorkomende voorwerpen, meestal mooi versierd. De lepels worden gedateerd tussen de late 11de en de late 14de eeuw. Regelmatig spotten we twee vissen zoals hier, maar soms bestaat de decoratie uit een geometrisch patroon. Door hun kleine, platte lepelbakjes zijn het echter geen handige gebruiksvoorwerpen, enkel mooie sierlepels dus. Maar wanneer worden ze dan wel gebruikt?

Huwelijkscadeau

In de literatuur worden deze lepels ‘vissenlepels’ of ‘huwelijkslepels’ genoemd. Daarbij horen twee hypothesen over het gebruik van de voorwerpen. Enerzijds staat de vis symbool voor Christus, waardoor de lepels een religieuze betekenis krijgen. Mogelijk worden ze dus als cadeau gegeven bij religieuze gebeurtenissen zoals een doop of huwelijk. Anderzijds kunnen de vissen verwijzen naar het sterrenbeeld ‘Vissen’ dat gelinkt wordt aan vruchtbaarheid.

Als je dus zo’n versierde lepel schenkt aan een pasgetrouwd koppel, wens je hun een vruchtbaar huwelijk toe. Bovendien zijn de lepels goedkoop. Zo vormen ze een goed alternatief voor de dure, zilveren lepels die ook een gangbaar geschenk zijn.

Een tweede lepel versierd met vissen, tin-lood, 1075-1375 (Yper Museum, SM 005149)