KoffiekopjeVanDeBisschop

Het koffiekopje van de bisschop

  • Object

Op de tweede verdieping van het Yper Museum staat een koffiekopje en een schoteltje, versierd met bloemmotieven in blauw en goud. (SM 003174). Het elegante ensemble maakte ooit deel uit van het koffieservies van de voorlaatste bisschop van Ieper, Felix Joseph Hubert de Wavrans (1715-1784).

In de achttiende eeuw is koffie al immens populair en het wordt nog geliefder. Maar goede koffie blijft een duur product. Juist die exclusiviteit maakt het tot een ideale drank om mee te pronken. Daarom is het onder de adel en de gegoede burgerij de gewoonte om koffiebijeenkomsten te organiseren, vaak vergezeld van taart. Bij die stijlvolle ontmoetingen hoort uiteraard een elegant koffieservies uit porselein of zilver, met kopjes, schoteltjes, een koffiekan, suikerstrooier en melkkannetje.

Koffiedrinken gaat ook gepaard met een reeks gedragsregels: het kopje wordt met het oor in de rechterhand vastgehouden, terwijl het schoteltje in de linkerhand rust. Het oor aan het kopje is een vernieuwing uit de zeventiende eeuw en maakt het mogelijk om warme dranken zoals koffie of thee makkelijker vast te houden. Het schoteltje komt er pas in de achttiende eeuw: daarin giet je een beetje koffie, zodat die sneller afkoelt. Maar niet iedereen giet daarna de afgekoelde koffie terug in het kopje: sommigen drinken rechtstreeks uit het schoteltje!

Het kopje en schoteltje van bisschop de Wavrans zijn in Doorniks porselein, een prestigieus luxeproduct in de tweede helft van de late 18de eeuw. De manufactuur in Doornik had namelijk een monopolie (alleenrecht) op de vervaardiging van fijn porselein in de Oostenrijkse Nederlanden. De kwaliteit ligt zelfs zo hoog dat zij wedijvert met de beroemde manufacture royale van Sèvres. Het kopje en het schoteltje dateren we tussen 1763, het jaar waarin de manufactuur de twee gekruiste zwaarden als merk ging gebruiken, en 1784, het jaar waarin bisschop de Wavrans overleed.

Bovendien hangt in het Merghelynck Museum een portret van deze illustere Ieperse koffielliefhebber (MM 000802). Ook achter die gravure schuilt er iets bijzonders: het behoort al sinds de prille opening van dit museum in 1894 tot de collectie.